راهکارهاي کاهش تقاضاي سفرافزايش توليد خودرو و ميل به استفاده از وسيله نقليه شخصي در طي سالهاي اخير رشد چشمگيري داشته است. يكي از دلايل افزايش تمايل به استفاده از خودرو شخصي را ميتوان نبود سيستم حمل و نقل همگاني مناسب عنوان كرد. در چنين حالتي، با توجه به نبود زيرساختهاي مناسب و متناسب با اين افزايش تقاضا از يكطرف و پايين بودن استانداردهاي خودروسازي در ايران از نظر مصرف سوخت از طرف ديگر، سالانه دولت را متحمل هزينه هاي گزاف ريالي و دلاري جهت ارائه خدمات و يارانه ها در بخش حمل و نقل ميكند.
افزايش توليد خودرو و ميل به استفاده از وسيله نقليه شخصي در طي سالهاي اخير رشد چشمگيري داشته است. يكي از دلايل افزايش تمايل به استفاده از خودرو شخصي را ميتوان نبود سيستم حمل و نقل همگاني مناسب عنوان كرد. در چنين حالتي، با توجه به نبود زيرساختهاي مناسب و متناسب با اين افزايش تقاضا از يكطرف و پايين بودن استانداردهاي خودروسازي در ايران از نظر مصرف سوخت از طرف ديگر، سالانه دولت را متحمل هزينه هاي گزاف ريالي و دلاري جهت ارائه خدمات و يارانه ها در بخش حمل و نقل ميكند.
ترافيك يكي از مشكلات عديده و بارز زندگي در كلانشهرها و به خصوص شهر تهران است. براي كاهش تردد و جابجايي افراد در سطح شهرها، ابتدا بايد به كاوش در نيازها و محركهاي آنها پرداخت، سپس با بررسي و شناخت نيازها و خواستهاي افراد، ميبايست شيوه تأمين و برآوردن نيازها را به گونهاي تغيير داد كه سهولت، منفعت، رفاه و نيز صرفهجويي اقتصادي را براي مردم در بر داشته باشد.
بهبود شرايط ترافيكي حمل و نقل در شهرها، نيازمند برنامه ريزي و ارائه راهكارهاي مختلف است. در كمتر حالتي مي توان مشكلات كلاني مانند شرايط موجود در بخش حمل و نقل شهري ( به خصوص كلان شهرها ) را با راهكارهاي تك گزينه اي رفع كرد .
در اين راستا استراتژيهاي مديريت تقاضا (Transportation Demand Management ) مطرح مي شود كه بر کاهش تقاضاي سفر تاکيد مي كند.اين روش با افزايش هزينه هاي استفاده از خودروهاي شخصي استفاده کننده، در انتخاب حمل و نقل همگاني يا خودروهاي چند سرنشين کمک مي کند يا با ارائه استراتژيها، هزينه هاي استفاده کننده را در استفاده از حمل و نقل همگاني کاهش مي دهد يا با روشهاي ديگري غير از انجام سفر، نياز خود را بر طرف مي كند.
اجرايي کردن اين روشها با توجه به پايين بودن قيمت سوخت در کشور مشکل است چرا که هزينه هاي استفاده کننده در خودرو شخصي کمتر از ساير شيوه هاي حمل و نقل است.
راهکارهايي كه مي توان براي کاهش تقاضاي سفر بكار برد شامل:
1. اعطاي بليط رايگان به حمل و نقل همگاني
2. توسعه تسهيلات دوچرخه سواري و پياده روي
3. هم پيمايي سازماني (Vanpooling )
هم پيمايي سازماني عموما به جابجايي حدود هفت تا پانزده نفر از افرادي كه در يك منطقه يا محله مسكوني نزديك به يكديگر زندگي كرده و همگي كارمندان يك شركت يا سازمان هستند و يا محل كار آنان به يكديگر نزديك و ساعت كار آنان نيز مشابه ميباشد، اطلاق مي شود.
4. هم پيمايي شخصي ( Carpooling )
هم پيمايي شخصي عبارت است از استفاده اشتراكي از يك خودرو با مالكيت شخصي توسط افرادي كه مبدا و مقصد تقريبا نزديك بههم دارند (بخش عمدهاي از مسير آنها مشترك است) و ضمنا برنامه زماني سفرهاي رفت و برگشت آنها نيز مشابه است. هم پيمايي معمولا براي سفرهاي كاري و روزمره (در ساعات اوج صبح و عصر) انجام ميشود. در صورتي كه همه سرنشينان خودروي اشتراكي، مالك خودرو باشند به تناوب راننده خودروي خود و حامل سايرين خواهند بود و در غير اين صورت بسته به توافق طرفين هزينهها به اشتراك گذاشته ميشود.
5. استفاده از ارتباطات مانند تلفن، فاكس و اينترنت به جاي حمل و نقل كه از مزاياي اين روش مي توان به صرفه جويي كلان در اوقات مصروفه مردم بابت انجام امور اداري، اقتصادي، افزايش رفاه عمومي جامعه در اثر صرفه جويي كلان در وقت و هزينه، اهم نمودن اوقات فراغت بيشتر جهت مطالعه، تفريح، معاشرت، ورزش، حذف مسافرتهاي غير ضروري درون و برون شهري، كاهش آلودگي محيط زيست، كاهش مصرف سوخت، كمك به حل مشكل ترافيك در شهرهاي بزرگ و به ويژه در شهر تهران مي توان اشاره كرد.
6. ماليات بر سوخت وسايل نقليه پر مصرف
7. تغيير ساعات كار منجر به تغيير تقاضاي سفر از ساعت اوج به ساعات ديگر
8. توسعه سيستمهاي مخابراتي و رايانهايي به منظور فراهم آوردن زمينه فعاليت در منزل
9. آموزش عامه مردم و تصميمگيرندگان در خصوص اثرات منفي الگوي فعلي سفر.
10. توسعه حمل و نقل عمومي از طريق توسعه و اصلاح مسيرها، نوسازي وسايل و ناوگان، افزايش ايمني و توسعه خطوط دسترسي اختصاصي
11. مديريت پاركينگ (همچون افزايش قيمت آن در مناطق شلوغ)
12. افزايش الگوهاي كاربري زمين فشرده در جهت دسترسي آسانتر به تسهيلات زندگي
اعظم اردستاني
كارشناس بهينه سازي انرژي درحمل و نقل